Sytuacja człowieka w świecie i fenomen poszukiwania Boga w ujęciu filozofii dialogu.

maf_logoPośród rozlicznych życiowych przedsięwzięć, karier, tragedii, zwycięstw oraz po prostu drobnych spraw, człowiek sam dla siebie stanowi największe wyzwanie, które wymaga od niego wiele wysiłku, pochłania znaczną część sił i stale przypomina o sobie w ważnych momentach. Jest on swoistym bytem-dla-siebie[1], co oznacza, że zadanie własnego ocalenia, czyli odszukania swojego sensu, zostało złożone w jego ręce. Człowiek jest wezwany do tego, aby odkryć prawdę o sobie i postarać się ją zrozumieć; dzięki temu może on lepiej odnaleźć się w rzeczywistości.

Uwaga wobec własnego człowieczeństwa detonuje[2] składniki ludzkiego bytowania, pozwalające osobie rozpoznać siebie jako byt wyjątkowy. Jednakże wgląd nawiązuje i bezpośrednio prowadzi do doświadczenia własnego człowieczeństwa. Osoba ludzka w zainteresowaniu fundamentami swojego być jest w stanie doświadczyć, czyli świadomie przeżyć, te konkretne momenty, w których przejawia się jako taka, jako wyjątkowa.

zdjecie1

Autor zdjęcia: ks. Maciej Drewniak SDB

Człowiek, odkrywający swój inny status bytowy, popada w rezultacie w pewnie zaniepokojenie, bowiem nie potrafi zdefiniować własnej tożsamości na poziomie ogarniającego go świata, a zatem wciąż towarzyszy mu niedająca spokoju intuicja, że jest kimś[3]szczególnym. Chce odkryć prawdę o sobie, skoro niewspółmierność względem napotkanego otoczenia nie napawa go pokojem, a jedynie odkrywa przed nim własne i do tego wyjątkowe istnienie, co wciąż o sobie przypomina i popycha go do dalszych poszukiwań. Po zetknięciu z własną spektakularnością, w kontekście wszystkich powyższych zastrzeżeń, określa siebie jako osobę.

Cały proces odkrywania siebie w perspektywie otoczenia jest podstawowym doświadczeniem egzystencjalnym człowieka[4], jest poruszeniem najgłębszej warstwy siebie, będącym konsekwencją napotkania świata i odkrycia jego nieproporcjonalności. Na tym etapie odsłania się przed osobą dramatyczne stwierdzenie, że sama dla siebie jest zagadką, która wzywa do poszukiwania całościowej odpowiedzi. Odtąd człowiek, prawdziwie doświadczający własnego fenomenu człowieczeństwa, napełnia się swego rodzaju egzystencjalnym niepokojem, bowiem pragnie odkryć prawdę o samym sobie, a to wiąże się z próbą oswojenia siebie, zrozumienia własnej zagadkowości w perspektywie, przeczuwalnej instynktownie, istniejącej realnej odpowiedzi. Także od tego momentu zaczyna dostrzegać te swoje pragnienia, które podświadomie podpowiadają mu możliwość osiągnięcia pełnej egzystencji. Odkrycie tych pragnień dokonuje się poprzez pogłębioną refleksję, wzbudzoną dzięki naturalnej człowiekowi ciekawości epistemicznej, przejawiającej się najintensywniej w próbie zrozumienia samego siebie. Osoba odkrywa w sobie wiele braków, wiele niespełnień, a to wszystko wzmaga w niej świadomość własnej częściowości.

Odtąd osoba ludzka już nie spocznie, póki nie zrobi wszystkiego, aby posiąść ten cel; odtąd tkwi w niej pewne napięcie, oznaczające położenie jeszcze «tu», ale jeszcze nie «tam». Tym samym stanowi ono motor do wszczęcia poszukiwań, zmierzających do pozyskania celu (będącego owym «tam»), do zapełnienia własnej częściowości, do odnalezienia kompletnej odpowiedzi na pytanie o sytuację i sens samego siebie. W tym kontekście możemy mówić o człowieku poszukującym sposobu zjednoczenia z celem [bytem] absolutnym, jawiącym się na horyzoncie jego egzystencji, który nie pozostawia człowiekowi już żadnych wątpliwości w sprawie jego samego, który napełnia jednostkę sensem i tym samym potwierdza jego bycie.

Poprzez uaktywnioną uwagę na własne człowieczeństwo, człowiek trafia na zagadkę własnego bycia i jednocześnie intuicyjnie odkrywa istnienie Tajemnicy, wraz z jej absolutną jakością. Osoba ludzka, poprzez wiarę rozumianą jako sposób poznania i usprawiedliwienie poczynań, wchodzi w relację z Tajemnicą, która rysuje się w jego horyzoncie i przynagla do poszukiwań odnalezienia sposobu zjednoczenia się z nią, aby ukoić ból własnego, odczuwalnego nienapełnienia. Człowiek poszukuje jednak sposobu komunii z Tajemnicą w pryzmacie nadziei, która wlewa w niego otuchę, pozwalającą odnaleźć się w teraźniejszości i czyni realną możliwość osiągnięcia zjednoczenia z tymże tajemniczym celem absolutnym.

Wiara jest «osobowym przylgnięciem» człowieka do Boga, a człowiek potrzebuje pewnego naprzeciw, poszukuje go, ponadto może dokonać finalnej akceptacji siebie, jeżeli zostanie zaakceptowany przez innego. Akceptacja Ja zależy więc od jego naprzeciw, ale Ja potrzebuje bezwarunkowej i absolutnej akceptacji, której brak zasiewa w podmiocie wątpliwość co do samego siebie, co do sensu swojej egzystencji, a w rezultacie nawet i rozpacz. Tylko Bóg, jako byt zupełny, absolutny, jest w stanie zagwarantować Ja jego całkowitą akceptację.

zdjecie2

Autor zdjęcia: ks. Maciej Drewniak SDB

Tekst jest streszczeniem wykładu, który został przedstawiony 12 kwietnia 2012 roku w ramach Młodzieżowej Akademii Filozoficznej. Spotkanie odbyło się w Salezjańskim Liceum Ogólnokształcącym.

zdjecie3

Autor zdjęcia: ks. Maciej Drewniak SDB


[1] Por. Józef TISCHNER, Filozofia dramatu, Kraków: Znak 2012, s. 10.

[2] Poprzez słowo detonacja, użyte w powyższym kontekście, mam na myśli sytuację, w której jedno wydarzenie odsłania wraz z sobą kolejne, w pewien sposób jednocześnie wywołuje je. Tym samym odkrycie to wiąże się z wyłonieniem przedmiotu, który może stać się obiektem intelektualnej refleksji. Detonacja oznacza więc odkrycie w odkryciu.

[3] Już w tym momencie warto podkreślić intuicję bycia raczej kimś niż czymś. To drugie określenie człowiek przypisuje bytom innym niż on sam.

[4] Zob. Sławomir SZCZYRBA, Problem relacji religijnej, Łódź: AWŁ 2009, s. 234-236.

Share

Wyszukiwarka

Nasi partnerzy

BIP

Witryna IV LO w Łodzi wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka)w celach statystycznych.Korzystając z tej stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia.Żeby dowiedzieć się więcej na temat cookies, do czego służą i jak nimi zarządzać,zobacz informacje na temat polityki prywatności.

Akceptuje ciasteczka na tej stronie.

EU Cookie Directive Module Information